Ugovor o radu i zasnivanje radnog odnosa

22/07/2017 radno-pravo

Ugovor o radu predstavlja ugovor kojim se zasniva radni odnos, koji zaključuju poslodavac i zaposleni. Najpre je bitno naglasiti da se ugovor o radu zaključuje u pisanom obliku, pre stupanja zaposlenog na rad, a smatra se zaključenim kada ga potpišu zaposleni i poslodavac. Ako poslodavac ne zaključi ugovor o radu sa zaposlenim na ovaj način, smatra se da je zaposleni zasnovao radni odnos na neodređeno vreme danom stupanja na rad. Ovim se stvara fikcija zasnivanja radnog odnosa na osnovu koje radnik, uprkos tome što nije zaključio ugovor o radu, a stupio je na rad kod poslodavca, može da zaštiti svoja prava iz radnog odnosa. Ugovor o radu se zaključuje u tri primerka, od kojih se jedan obavezno predaje zaposlenom, a dva zadržava poslodavac. Takođe, postoji obaveza poslodavca da u mestu rada obavezno drži original primerak svakog ugovora o radu sa svakim zaposlenim, u slučaju eventualne inspekcijske kontrole.

Ko može da zaključi ugovor o radu?

Ugovor o radu u ime i za račun poslodavca zaključuje nadležni organ poslodavca, odnosno lice utvrđeno zakonom ili opštim aktom poslodavca ili lice koje oni ovlaste. Najčešće je to direktor privrednog društva. Ukoliko se u ulozi poslodavca javi preduzetnik, onda taj preduzetnik zaključuje ugovor o radu sa zaposlenim. Radni odnos može da se zasnuje sa licem koje ima najmanje 15 godina života i ispunjava druge uslove za rad na određenim poslovima, utvrđene zakonom, odnosno pravilnikom o organizaciji i sistematizaciji poslova. Radni odnos sa licem mlađim od 18 godina života može da se zasnuje uz pismenu saglasnost roditelja, usvojioca ili staraoca, ako takav rad ne ugrožava njegovo zdravlje, moral i obrazovanje, odnosno ako takav rad nije zabranjen zakonom. Takođe, potreban je nalaz nadležnog zdravstvenog organa kojim se utvrđuje da je sposobno za obavljanje poslova za koje zasniva radni odnos, te da nisu štetni za njegovo zdravlje. Osoba sa invaliditetom zasniva radni odnos pod uslovima i na način utvrđen ovim zakonom, ako posebnim zakonom nije drugačije određeno.

Na koji vremenski period se zaključuje ugovor o radu?

Zakon o radu dozvoljava zaključenje ugovora o radu na neodređeno ili određeno vreme. Ukoliko se ugovor o radu zaključuje na određeno vreme, to vreme mora biti utvrđeno u ugovoru. U suprotnom, smatra se da je ugovor o radu zaključen na neodređeno vreme. Šta poslodavac može, a šta ne može da zahteva od vas prilikom zasnivanja radnog odnosa? Kandidat je u obavezi da, prilikom zasnivanja radnog odnosa, dostavi poslodavcu isprave i druge dokaze o ispunjenosti uslova za rad na poslovima za koje zasniva radni odnos, utvrđenih pravilnikom. Poslodavac ne može od kandidata da zahteva podatke o porodičnom, bračnom statusu i planiranju porodice, kao ni dostavljanje isprava i drugih dokaza koji nisu od neposrednog značaja za obavljanje poslova za koje se zasniva radni odnos. Poslodavac ne može da uslovljava zasnivanje radnog odnosa testom trudnoće, osim ako se radi o poslovima kod kojih postoji znatan rizik za zdravlje žene i deteta utvrđen od strane nadležnog zdravstvenog organa. Takođe, poslodavac ne može da uslovljava zasnivanje radnog odnosa prethodnim davanjem izjave o otkazu ugovora o radu od strane kandidata.

Koji su obavezni elementi ugovora o radu?

Zakon o radu taksativno navodi elemente koje svaki ugovor o radu mora da sadrži. To su:

  1. naziv i sedište poslodavca;
  2. lično ime zaposlenog, mesto prebivališta, odnosno boravišta zaposlenog;
  3. vrstu i stepen stručne spreme, odnosno obrazovanja zaposlenog, koji su uslov za obavljanje poslova za koje se zaključuje ugovor o radu;
  4. naziv i opis poslova koje zaposleni treba da obavlja;
  5. mesto rada;
  6. vrstu radnog odnosa (na određeno ili neodređeno vreme);
  7. ako je radni odnos na određeno vreme, mora se ugovoriti trajanje ugovora o radu na određeno vreme i navesti osnov za zasnivanje radnog odnosa na određeno vreme (na primer: radni odnos na određeno vreme se zasniva na osnovu člana 37. stave 4. tačke 4) Zakona o radu, za rad na poslovima kod novoosnovanog poslodavca čiji upis u registar kod nadležnog organa u momentu zaključenja ugovora o radu nije stariji od jedne godine);
  8. dan početka rada;
  9. radno vreme (puno, nepuno ili skraćeno);
  10. novčani iznos osnovne zarade na dan zaključenja ugovora o radu (ukoliko je primenjena valutna klauzula, u ugovor se upisuje i dinarski iznos obračunat po srednjem kursu NBS na dan zaključenja ugovora);

Ukoliko nisu određeni zakonom, kolektivnim ugovorom, pravilnikom o radu ili drugim aktom poslodavca (koji je u skladu sa zakonom), ugovor o radu mora da sadrži i sledeće:

  1. elemente za utvrđivanje osnovne zarade, radnog učinka, naknade zarade, uvećane zarade i druga primanja zaposlenog;
  2. rokove za isplatu zarade i drugih primanja na koja zaposleni ima pravo;
  3. trajanje dnevnog i nedeljnog radnog vremena.

Na prava i obaveze koja nisu utvrđena ugovorom o radu primenjuju se odgovarajuće odredbe zakona i opšteg akta. Zaposleni ostvaruje prava i obaveze iz radnog odnosa danom stupanja na rad. Ako zaposleni ne stupi na rad danom utvrđenim ugovorom o radu, smatra se da nije zasnovao radni odnos, osim ako je sprečen iz opravdanih razloga ili ako se poslodavac i zaposleni drugačije dogovore.

PREDHODNI ČLANAK SLEDEĆI ČLANAK

Top